Een gootsteen is een ingebouwd wasbak in de keuken, bedoeld om af te wassen, groenten te wassen en water af te voeren. Het is het bakje van roestvrij staal, keramiek of kunststof dat je in het aanrecht vindt, voorzien van een afvoer die aansluit op het riool. Kort gezegd: de gootsteen is de plek in je keuken waar water naartoe stroomt en wegloopt.
Wat is een gootsteen precies?
Een gootsteen bestaat uit een bak (ook wel “spoelbak” of “spoelbakje” genoemd) die is ingebouwd in het aanrecht. De bak heeft een afvoerput met een zeefje en sluit via een sifon aan op het riool. De sifon is het gebogen pijpstuk onder de gootsteen dat voorkomt dat rioollucht je keuken in komt. Het water dat je door de gootsteen laat lopen, verdwijnt via die sifon naar het rioolstelsel.
Goedstenen worden ook wel “spoelbak”, “keukenwasbak” of gewoon “sink” (het Engelse woord) genoemd. In Nederland en België wordt “gootsteen” het meest gebruikt in de volksmond, terwijl “spoelbak” vaker in technische of bouwkundige context voorkomt.
Onderdelen van een gootsteen
Een standaard gootsteen bestaat uit een paar vaste onderdelen:
- De bak: het eigenlijke bekken waar het water in valt. Soms is er één bak, soms twee naast elkaar (een dubbele spoelbak).
- Het afvoerputje met zeef: het rondje met gaatjes onderin de bak. Het zeefje vangt etensresten op zodat die niet meteen de afvoer ingaan.
- De sifon: het gebogen pijpje onder de bak. Dit houdt altijd een klein laagje water vast, wat voorkomt dat geuren uit het riool omhoogkomen.
- De mengkraan: de kraan boven de gootsteen waarmee je warm en koud water regelt. Technisch gezien hoort de kraan niet bij de gootsteen zelf, maar is hij er onlosmakelijk mee verbonden.
- De aansluiting op het riool: de afvoerbuis die van de sifon naar de muur of de vloer loopt.
Van welk materiaal is een gootsteen gemaakt?
Veruit de meest voorkomende gootsteen in Nederlandse keukens is gemaakt van roestvrij staal. Dit materiaal is duurzaam, makkelijk schoon te houden en bestand tegen hoge temperaturen. Een nadeel is dat het snel krassen vertoont en wat lawaaiig is als je er pannen in neerzet.
Keramische goedstenen (van geglazuurd aardewerk) zijn populair in klassieke keukens. Ze zien er stijlvol uit in wit of crème, maar kunnen springen als je er iets zwaar in laat vallen. Composiet of graniet-composiet goedstenen zijn gemaakt van een mengsel van steengruis en hars. Ze zijn krasbestendiger dan staal en dempen geluid beter, maar zijn ook prijziger.
Wat mag er wel en niet door de gootsteen?
De gootsteen is bedoeld voor water en waterige vloeistoffen, maar zeker niet voor alles wat vloeibaar is. Volgens Milieu Centraal horen de volgende dingen niet door de gootsteen:
- Frituurvet en kookolie: vet stolt in de afvoerbuis en kan die na verloop van tijd volledig verstoppen.
- Etensresten: zelfs kleine stukjes eten hopen op in de sifon of verderop in het riool.
- Natte doekjes en tissues: die lossen niet op en kunnen verstoppingen veroorzaken.
- Medicijnen: die horen bij de apotheek of in de kleine chemicaliën (kca)-container, niet in het riool.
- Verf, lijm of chemicaliën: schadelijk voor het waterzuiveringssysteem.
Gewoon kraanwater, afwaswater en verdunde schoonmaakmiddelen voor huishoudelijk gebruik mogen wel door de gootsteen. Gooi frituurvet apart weg: laat het afkoelen en gooi het in een afgesloten bakje bij het restafval, of lever het in bij een inzamelpunt in jouw gemeente.
Gootsteen of spoelbak: is er verschil?
In de praktijk worden “gootsteen” en “spoelbak” door elkaar gebruikt en bedoelen mensen hetzelfde. Technisch gezien verwijst “spoelbak” vaker naar de losse bak zelf, terwijl “gootsteen” het gehele element inclusief de afvoer en de plek in het aanrecht aanduidt. Voor alle dagelijkse doeleinden is het onderscheid niet belangrijk.
De gootsteen is een van de meest gebruikte onderdelen in de keuken. Even stilstaan bij wat je er wel en niet door spoelt, voorkomt verstoppingen in je afvoer en helpt het rioolstelsel en de waterzuivering schoon te houden.
