Een cartouche kraan is een mengkraan met een cartouche als binnenwerk. Die cartouche, ook wel kardoes genoemd, is het mechanisme binnenin de kraan dat zorgt voor de regeling van de waterhoeveelheid en de temperatuur. Zonder cartouche doet een mengkraan niets: het is het hart van de kraan.
Bijna alle moderne mengkranen hebben een cartouche. Of je nu een ééngreepsmengkraan op de badkamerkraan draait of een keukenmengkraan bijstelt: de cartouche bepaalt hoe soepel dat gaat en hoe precies je kunt regelen. Dat maakt het begrijpen van dit onderdeel handig als je problemen hebt met je kraan of hem wilt repareren.
Hoe werkt een cartouche in een kraan?
Een cartouche bestaat uit twee keramische of kunststof schijven die over elkaar schuiven. Als je de hendel van je kraan beweegt, verschuiven die schijven en openen of sluiten ze de watertoevoer. Door de hendel zijwaarts te bewegen regelje de verhouding tussen koud en warm water. Door hem omhoog of omlaag te bewegen pas je de hoeveelheid aan.
Keramische cartouches zijn de meest gebruikte variant. Keramiek is hard en slijt nauwelijks, waardoor een goede cartouche jarenlang meegaat. Goedkopere cartouches hebben schijven van kunststof of rubber; die werken prima, maar gaan minder lang mee en zijn gevoeliger voor kalkaanslag.
Waarom zit er een cartouche in plaats van een traditionele kraan?
Oudere kranen werkten met rubber afdichtingen, ook wel pakkingen of kraanleertjes genoemd. Die moest je regelmatig vervangen, want rubber slijt en verhardt. Een cartouche is onderhoudsvriendelijker: de keramische schijven gaan veel langer mee en druppelen minder snel. Bovendien kun je met één greep tegelijk water en temperatuur regelen, wat met een traditioneel twee-kranen-systeem niet mogelijk is.
Het grote voordeel van een cartouche is ook dat je hem als geheel kunt vervangen als er iets misgaat. Je hoeft de kraan zelf niet helemaal te vervangen; je wisselt alleen het binnenwerk. Dat scheelt geld en is voor een handige doe-het-zelver goed te doen.
Wanneer is de cartouche van je kraan aan vervanging toe?
Een cartouche gaat bij normaal gebruik al snel tien jaar of langer mee. Toch kan hij eerder slijten, zeker in gebieden met hard water. Kalkaanslag tast de schijven aan en zorgt ervoor dat de kraan stijf wordt of gaat druppelen. Herkenbare signalen dat de cartouche toe is aan vervanging:
- De kraan druppelt ook als hij dicht staat
- De hendel beweegt stijf of juist te los
- De temperatuurregeling klopt niet meer (je draait op warm maar krijgt koud)
- De kraan lekt rondom de hendel
In al deze gevallen is de eerste stap: controleer de cartouche. Vaak is vervanging de enige reparatie die je nodig hebt.
Cartouche vervangen: wat moet je weten?
Cartouches zijn niet universeel. Elk kraanmerk en elk model heeft zijn eigen cartouche, vaak met specifieke maten en aansluitingen. Haal je de cartouche eruit, noteer dan het merk en model van de kraan, of neem de oude cartouche mee naar de winkel. Zo weet je zeker dat je de juiste vervanging koopt.
De prijs van een vervangende cartouche varieert sterk. Eenvoudige modellen kosten naar schatting rond de 5 tot 15 euro in 2025; cartouches van bekende merken als Grohe, Hansgrohe of Ideal Standard liggen eerder tussen de 20 en 60 euro. Een loodgieter die de cartouche voor je vervangt rekent daar arbeidsloon bovenop, wat het totaalbedrag snel kan verdubbelen.
Een cartouche kraan is dus simpelweg een mengkraan met dit ingebouwde regelmechanisme. Als je kraan begint te druppelen of slecht reageert, is de cartouche de eerste plek om te kijken. Vervangen is in de meeste gevallen makkelijker en goedkoper dan een nieuwe kraan kopen.
