Een defect spoelmechanisme repareer je in de meeste gevallen zelf, zonder loodgieter. De stortbak van je toilet bevat een paar onderdelen die slijten of kunnen vastlopen: de bodemklep, de vlotterkraan en de vlotter. Weet je welk onderdeel de oorzaak is, dan is de reparatie vaak binnen een halfuur gepiept.
In dit artikel ga je stap voor stap door de meest voorkomende problemen met het spoelmechanisme. Je leert hoe je het euvel opspoort en wat je precies moet doen om het te verhelpen.
Hoe het spoelmechanisme werkt
In de stortbak werken drie onderdelen samen. De vlotterkraan regelt de watertoevoer: zodra het waterniveau daalt, opent de kraan en vult de bak zich weer. De vlotter (een drijver op het water) geeft aan wanneer de bak vol is en sluit dan de vlotterkraan af. De bodemklep zit onderin de bak en laat water door naar de pot zodra je de knop of hendel bedient.
Als één van deze onderdelen niet goed sluit, blijft water doorlopen. Als iets vastloopt, spoelt de wc niet of nauwelijks. Dat zijn de twee klachten die je het vaakst ziet.
Eerst de stortbak openmaken
Haal het deksel van de stortbak. Bij de meeste modellen til je het gewoon op. Soms zit er een knop of plaatje bovenop dat je eerst los moet draaien. Zet het deksel op een veilige plek, want het is breekbaar.
Sluit daarna de watertoevoer af. Dat doe je met de stopkraan die achter of naast het toilet zit. Draai hem rechtsom tot hij stilstaat. Spoel dan één keer door, zodat de bak leegloopt. Nu kun je veilig werken.
Probleem 1: water blijft doorlopen na het spoelen
Dit is het meest voorkomende probleem. Je hoort een zacht gezoem of gesuis, ook als niemand net heeft gespoeld. De oorzaak is bijna altijd de bodemklep of de vlotterkraan die niet goed afsluit.
Controleer de bodemklep. Dat is het rubber onderdeel onderin de bak, recht boven het gat naar de pot. Kijk of er kalkaanslag of vuil op zit. Maak de klep schoon met een schuursponsje. Zit er een scheur of inkeping in het rubber, dan lekt de klep altijd een beetje en moet je hem vervangen. Bodempkleppen kosten in de bouwmarkt doorgaans maar een paar euro en zijn eenvoudig te verwisselen: haal de klep van de haak of klem, schuif de nieuwe er op, klaar.
Controleer de vlotterkraan. Vult de bak zich bij normaal waterniveau maar sluit de kraan daarna niet, dan staat de vlotter te hoog ingesteld of is de vlotterkraan versleten. Buig de vlotterarm iets naar beneden als het een metalen arm is, of draai de instelschroef terug als het een modern model is. Helpt dat niet, dan is de vlotterkraan versleten en moet je die vervangen (zie verderop).
Probleem 2: de bak vult zich niet of nauwelijks
Spoelt het toilet slecht en duurt het erg lang voordat de bak vol is? Controleer eerst of de stopkraan wel volledig open staat. Staat die al open, dan is de vlotterkraan waarschijnlijk verstopt met kalk. Draai de toevoerleiding los (houd een doekje bij de hand), haal het filter of membraan uit de vlotterkraan en spoel het schoon onder de kraan. In kalkhoudend water verstopt dit filter soms binnen een paar jaar.
Probleem 3: de wc spoelt niet of het mechanisme haakt
Druk je op de knop maar gebeurt er weinig? Dan is de verbinding tussen de knop en de bodemklep losgeraakt of gebroken. Open de bak en kijk of het trekstangetje of het koordje nog vastzit. Bij veel moderne stortbakken met een drukknop zit er een plastic verbindingsstuk dat kan breken. Dergelijke onderdelen zijn bij de meeste bouwmarkten los te koop, al dan niet als universeel reparatieset.
De vlotterkraan vervangen: stap voor stap
Is de vlotterkraan zelf kapot, dan vervang je hem als volgt:
- Sluit de watertoevoer af en maak de bak leeg door te spoelen.
- Koppel de toevoerslang los van de onderkant van de bak (houd een doekje bij de hand voor restwater).
- Draai de borgmoer aan de binnenkant of onderkant van de bak los en verwijder de oude vlotterkraan.
- Schuif de nieuwe vlotterkraan op dezelfde plek, draai de borgmoer vast en sluit de toevoerslang weer aan.
- Open de stopkraan langzaam en controleer op lekkage bij de aansluitingen.
- Stel het waterniveau in: de bak moet vullen tot ongeveer 2 à 3 centimeter onder de overloopbuis.
Koop een vlotterkraan die past bij het gat in jouw bak. Meet de buitendiameter van het gat (gangbare maten zijn 3/8 of 1/2 inch aansluiting). Universele modellen zijn verkrijgbaar in de meeste bouwmarkten.
Wanneer is repareren niet meer zinvol?
Zijn meerdere onderdelen tegelijk versleten, of is de bak zelf gebarsten, dan is vervanging van het complete mechanisme of de hele stortbak goedkoper dan losse reparaties blijven doen. Een compleet spoelmechanisme (vlotterkraan, bodemklep en hendel als set) kost naar schatting rond de 15 tot 40 euro in 2025. Dat is vaak voordeliger dan onderdelen los kopen als je toch al meerdere problemen hebt.
Bij een inbouwreservoir (een stortbak die in de muur zit) is repareren wat lastiger. Je bereikt de onderdelen via een inspectieluik. De reparatie is in principe hetzelfde, maar de ruimte is beperkter. Heb je daar weinig ervaring mee, dan is het verstandig om een loodgieter in te schakelen.
In de meeste gevallen is het spoelmechanisme van een toilet met wat geduld en de juiste onderdelen zelf te repareren. Begin met de bodemklep en vlotterkraan: die zijn goedkoop, makkelijk te vinden en in een kwartier verwisseld. Los je het probleem daarmee niet op, kijk dan naar de vlotterkraan of het trekstangmechanisme. Pas als je er echt niet uitkomt of de bak ernstig beschadigd is, is een loodgieter de logische stap.
